Speculation and Deduction ulanyarys
Çaklama we logiki netije çykarmak biz çak edenimizde we bilýän, görýän, eşidýän ýa-da ähtimal hasaplaýan zatlarymyzyň esasynda logiki netije çykarymyzda ulanylýar. Biz köplenç must, may, might, could, can’t we should ýaly modal işlikleri ulanýarys. Olar bize bir zada tas doly ynanýandygymyzy, bir zadyň mümkindigini, mümkin däldigini ýa-da garaşylýandygyny görkezmäge kömek edýär.
Ol örän ýadaw görünýär. Ol gaty köp işleýän bolmaly.
Ol otlyny sypdyran bolmagy mümkin.
Olar öýde bolup bilmezler. Ähli çyralar öçük.
Onuň aýakgabylary palçykly. Ol ýagyşda pyýada ýöriş eden bolmaly.
Bukja ertir gelip ýetmeli.
Speculation and Deduction Forma
Bu temada biz modal işligi ynanyş derejesine we gürrüňimiziň häzirki zamana, häzirki wagtda dowam edýän prosese, geçmişdäki netijä ýa-da şu wagta çenli dowam edip gelen işjeňlige degişli bolmagyna görä saýlaýarys. Modal işlikleriň köpüsinden soň ýalaňaç infinitiw (to-syz) ulanýarys. Bu ýerde esasy kadadan çykma ought to-dur. Geçmişde tamamlanan hereket üçin, adatça, have + V3 ulanýarys, proses üçin bolsa be + Ving ýa-da have been + Ving ulanýarys.
must + V1
must + be + adjective / noun / Ving
may / might / could + V1
may / might / could + be + adjective / noun / Ving
can’t / couldn’t + V1
can’t / couldn’t + be + adjective / noun / Ving
must / may / might / could / can’t / couldn’t + have + V3
must / may / might / could / can’t / couldn’t + have been + adjective / noun / Ving
should / ought to + V1
should / ought to + be + adjective / noun / Ving
should / ought to + have + V3
Ol jogaby bilmeli.
Olar daşarda garaşýan bolup bilerler.
Ol seniň doglan günüňi ýatdan çykaryp bilmez.
Ol bütin gije işleýän bolmaly.
Duşuşyk tiz wagtdan başlamaly.
Speculation and Deduction Düzgünlik
must = strong deduction
should / ought to = expectation
may / might / could = possibility
can’t / couldn’t = impossibility
-
Must güýçli netije çykarmak üçin ulanylýar:
bir zadyň dogrudygyny subutnamamyz ýa-da oňa ynanmak üçin
mantykly sebäbimiz bolany üçin, biz muňa diýen ýaly doly ynanýarys.
Bu 100% hakykat däl,
ýöne bu örän ynamly netijedir.
Their car is outside. They must be at home.
Olaryň maşyny daşarda. Olar öýdedirler.She is out of breath. She must have been running.
Ol demi-dem alýar. Ol ylgap gelen bolmaly. -
Bir zat mümkin bolanda, ýöne biz anyk bilmeýänimizde, may, might we could ulanylýar. Adatça, may bilen might-yň manylary biri-birine örän ýakyndyr, emma might köplenç azajyk has ikirjiňli äheňde eşidilýär. Could hem köplenç mümkinçiligi aňladýar.
The noise may be coming from the neighbours.
Ses goňşulardan gelip durýan bolup biler.He might have left already.
Ol eýýäm gidip giden bolmagy mümkin.It could be the wrong address.
Bu nädogry salgy bolup biler. -
Tassyklaýjy netijelerde biz adatça can sözüni “mümkin” manysynda ulanmaýarys. Munuň ýerine köplenç could, may ýa-da might ulanýarys. Can soraglarda, inkär ediji netijelerde ýa-da mümkinçiligiň umumy beýanynda has köp ulanylýar.
❌ It can be John at the door.✅ It could / may / might be John at the door.
-
Can’t we couldn’t bir zadyň mümkin däldigini diýip pikir edenimizde, ýa-da güýçli ynamsyzlygy ýa-da geň galmagy görkezmek üçin ulanylýar.
Häzirki ýagdaýlar üçin can’t has köp duş gelýär;
geçmiş üçin bolsa, köplenç can’t have + V3 ýa-da couldn’t have + V3 ulanýarys.
You can’t be serious!
Sen çynlakaý bolmaly däl!That couldn’t be right.
Bu dogry bolup bilmezdi.Hannah can’t have said that. It doesn’t sound like her.
Hannah muny aýdandyr öýdemok. Bu onuň diýşi ýaly eşidilmeýär. -
Eger biz häzir bir iş hökmünde bolup geçýän bir zat barada gürrüň etsek,
modal işlikden soň köplenç be + Ving ulanýarys.
Amanda might be doing the dishes.
Amanda gap-gaçlary ýuwýan bolmagy mümkin.He must be talking to the manager right now.
Ol häzir menejer bilen gepleşýän bolmaly. -
Eger netijä gelmek geçmişde tamamlanan herekete degişli bolsa,
adatça have + V3 ulanýarys.
✅ She must have forgotten the keys.✅ They might have taken a taxi.✅ He can’t have seen the message.
-
Eger biz häzire çenli ýa-da geçmişdäki belli bir wagta çenli dowam eden bir işjeňlik barada netije çykarmak islesek, köplenç have been + Ving gurluşyny ulanýarys.
Her hands are dirty. She must have been gardening.
Onuň elleri hapa. Ol bag bilen meşgullanan bolmaly.They look exhausted. They may have been travelling all night.
Olar örän ýadaw görünýärler. Olar bütin gije ýolagçylyk eden bolmagy mümkin. -
Bu mowzukda should we ought to köplenç bir garaşyşy aňladýar:
biz bir zadyň ähtimal dogrudygyny ýa-da bolmagynyň mümkinçiliginiň ýokarydygyny
meýilnama, tertipnama ýa-da adaty ýagdaýlara görä pikir edýäris.
Ought to biraz has resmi we az ulanylýar.
Möhüm: başga ýagdaýlarda, should have + V3
borçlulygy, maslahaty ýa-da tankydy aňladyp biler,
deduksiýany däl,
şonuň üçin by now, soon ýa-da tomorrow ýaly
wagt görkezijileri garaşylýan manyy has aýdyňlaşdyrýar.
The train should be here by now.
Otly häzirlikçe bärde bolmalydy.They should have arrived by now.
Olar şu wagta çenli gelip ýeten bolmaly.The parcel ought to arrive tomorrow.
Bölek ertir gelmeli. -
Gowşak inkär mümkinçiligi üçin, biz may not
we might not ulanýarys: başgaça aýdylanda, “belki ýok”.
Couldn’t görnüşi adatça diňe gowşak mümkinçiligi däl-de,
mümkin däldigi aňladýar.
✅ There might not be enough food for everyone.❌ There couldn’t be enough food for everyone. (if you only mean “maybe not”)He might not have seen your message yet.
Ol heniz siziň habaryňyzy görmändir. -
Mustn’t adatça netije çykarmak üçin ulanylmaýar.
Ol köplenç gadaganlygy aňladýar. Eger bir zadyň mümkin däldigini
aýtmak isleseňiz, mustn’t däl-de, can’t ulanyň.
❌ He mustn’t be at home. (if you mean “that is impossible”)✅ He can’t be at home.✅ You mustn’t park here. (prohibition)
-
Modal işliklerinden başga-da, çaklama başga sözler bilen hem beýan edilip bilner:
ähtimal ...-magy, ähtimal däl ...-magy, hökmany ...-magy,
belki we hökmany suratda.
She is likely to forget about the meeting.
Ol duşuşyk barada ýatdan çykarmagy ähtimal.That mistake was bound to happen sooner or later.
Şol ýalňyşlyk ir-u-giç bolmaly zatdy.
Speculation and Deduction Inkär
Bu mowzukda inkär görnüşleri manysyna baglydyr. May not / might not = bir zadyň dogry däldigi mümkin. Can’t / couldn’t = bu mümkin däl. Shouldn’t bir zadyň ähtimal dogry däldigi ýa-da ähtimal bolmaly däl ýagdaýdygyny aňladyp biler. Mustn’t adatça inkär netijesi däl-de, gadaganlygy aňladýar.
may not / might not + V1 / be + adjective / noun / Ving
can’t / couldn’t + V1 / be + adjective / noun / Ving
can’t / couldn’t + have + V3 / have been + Ving
shouldn’t + V1 / be + adjective / have + V3
mustn’t + V1 = prohibition
Ol salgynyň salgysyny bilmezligi mümkin.
Wagt ýeterlik bolman biler.
Olar beýle howada daşarda garaşyp bilmezler.
Ol seniň sumkaňy alyp bilmezdi. Ol hatda bu ýerde-de ýokdy.
Indi hiç hili mesele bolmaly däl.
Bu ýerde awtoulag goýup bolmaýar.
Speculation and Deduction Soraglar
Çaklamalar baradaky soraglarda biz köplenç can, could, should we Do you think ...? ýaly gurluşlary ulanýarys. might bilen göni soraglar mümkin, ýöne olar köplenç has resmi ýa-da gündelik gepleşikde has tebigy däl eşidilýär. must bilen soraglar hem mümkin, ýöne olar köplenç duýguly, ritoriki ýa-da has bitarap däl eşidilýär.
Can / Could + subject + be + adjective / noun / Ving?
Could + subject + have + V3?
Wh-word + do you think + subject + may / might / could + V1 / have + V3?
Should + subject + V1 / be + adjective?
Ol uklap ýatyrmyka?
Ol hakykatdanam çynlakaýmy?
Seniň pikiriňçe, bu ýerde näme bolup geçen bolmagy mümkin?
Olar häzir bu ýerde bolmalymy?
Ol e-poçtany sypdyran bolup bilermi?
Speculation and Deduction Maşklar we synaglar
Şu wagtdan başlap türgenleşiň
Düzgüni amalda berkit. Bu diňe 30 sekunt alýar.
Bu maşky, çaklamany we netijä gelmegi hakyky sözlemde ulanyp bilýändigiňizi barlamak üçin ulanyň.
Speculation and Deduction Adaty ýalňyşlyklar
Speculation and Deduction Sözlemler
Ol jogap bermeýär. Belki, ol ýygnak geçirýändir.
Çygly köçä seret. Ýagyş ýagan bolmaly.
Bu açar dogry açar bolup bilmez.
Olar öňki awtobusa münen bolmagy mümkin.
Çagalar ümsüm. Olar ýatýan bolmaly.
Ol şu gün öýden işleýär bolmagy mümkin.
Myhmanlar takmynan sekizlerde gelmeli.
Sen Annany ol ýerde görüp bilmersiň. Ol daşary ýurtda.
Ählisi üçin ýeterlik oturgyç bolman biler.
Onuň jogaby bilmegi mümkin diýip pikir edýärsiňmi?
Ol güne ýanan ýaly görünýär. Ol öýlän bilen daşaryda oturan bolmaly.
Bukja anna gününe çenli şu ýerde bolmaly.
Speculation and Deduction Mysallar
Ofis garaňky, şonuň üçin olar eýýäm gidendirler.
Sara aşakda bize garaşýan bolmagy mümkin.
Şol ses aşhanadan gelýän bolup biler.
Ol täze tejribeçi bolup bilmez. Ol özüni menejer diýip tanyşdyrdy.
Uçuş takmynan ýigrimi minutdan gonmaly.
Ol seniň näme diýmek isländigiňe düşünmedik hem bolup biler.
Olar gapyny gulplamagy unudan bolup bilerler.
Aprelde bu ýerde gar ýagmagy ähtimal däl.
Bu mesele täzelenmeden soň hökman bolmalydy.
Ol henizem öýüne tarap maşyn sürüp barýan bolup bilermikä?
Onuň elleri hapa. Ol bag bilen meşgullanan bolmaly.
Gijäniň bu wagtynda kän ulag bolmaly däl.